بسم الله الرحمن الرحیم
کشتن حیوانات
علامه حلی : ز: يجوز إتلاف ما يحتاج إلى إتلافه من أموال الكفار للظفر بهم، كقطع الأشجار و قتل الحيوان، لا مع «5» عدم الحاجة؛[1]
که از مفهوم آن استفاده می شود قتل حیوان بدون ضرورت جائز نیست .
اما محقق کرکی حرمت را بعید دانسته و دارد : ظاهره التحريم، و الكراهية أظهر، و قد صرح في المنتهى بكراهية قطع الأشجار، و في قتل الحيوان قال: لا ينبغي «1»، و لا شك أن قتل الحيوان أغلظ من قطع الأشجار، لكن التحريم لا يخلو من بعد، و إن كان في الحديث نهى النبي صلى اللّه عليه و آله عن ذلك عند عدم الحاجة «2»، فإنه محمول على الكراهية، لأن المتبادر في أمثال ذلك التأديب.[2]
سؤال 1298: هل يجوز قتل الكلاب و القطط الضالة تفاديا للأمراض؟
الخوئي: نعم يجوز، و اللّٰه العالم.[3]
تبریزی : هل سلب النملة رزقها يعتبر ظلماً، و هل قتلها أيضاً و هي خارجة لطلب الرزق يعتبر أيضاً ظلماً؟ و إذا كان وجودها (بكثرة) يعتبر أمراً مزعجاً و كثرتها تؤدي إلى خسائر جمّة عندئذٍ هل يعتبر قتلها ظلماً؟ هل الصيد (طيور و غزلان... إلخ) حرام، إذا لم يكن للأكل بل للتسلية؟
لا بأس بقتل النملة، نعم قتل الحيوان بإحراقه أو بحبسه حتّى يموت جوعاً أو عطشاً غير جائز، أو أُهدي إلى الغير ليأكله، و اللّٰه العالم.[4]
إذا أُكل الصيد فلا بأس بصيده، و إن كان له غرض آخر مع الأكل. هذا إذا كان الصيد مأكول اللحم، و أما غيره فلا بأس بصيده مع الخوف من إيذائه، بل مطلقاً إذا كان فيه غرض عقلائي، و اللّٰه العالم.
هل يجوز قتل الحيوانات و الحشرات بالإحراق بالنار؟
في قتل الحيوان بالنار إشكال، و أما الحيوان المؤذي فلا ينحصر قتله بالنار، و مع الاضطرار يجوز ذلك، و اللّٰه العالم.[5]
فیاض : سؤال: بعض العلماء الباحثين في علم الأدوية يقوم بتجربة بعض العقاقير على الحيوانات، علماً إن هذه التجارب قد تؤدي إلى قتل الحيوان أو أصابته بأمراض تؤدي إلى إلحاق الأذى به. ما هو حكم مثل هذه التجارب على الحيوان، علماً إن الهدف من هذه التجارب اكتشاف أدوية جديدة لخدمة، الإنسان و تقليل معاناته من الأمراض؟
الجواب: لا بأس بذلك. و الله العالم.[6]
سوال شده برای مقابله با بیماری یا جلوگیری از خطر حیوانات شهری (نظیر سگ و گربه) یک راه معدوم نمون انها است . آیا کشتن و معدوم سازی یک گونه حیوان شهری با هدف "امحا” آن را به چنین بهانه ای مجاز می دانید؟
برخی اقایان جواب داده اند
حسین مظاهری: بسمه تعالی، چنین کارهایی روا نیست.
علوی گرگانی: بسمه تعالی، معدوم سازی حیوانات و امحای آنان به وسیله های مختلف به بهانه حفظ بهداشت و محیط زیست با توجه به امکان تدبیرات دیگر برای حفظ بهداشت و محیط زیست جایز نیست. البته از بین بردن برخی حیوانات خاص که موجب اذیت هستند بدون امحای نسل آنان جایز است.
بیات زنجانی: بسمه الله الرحمن الرحیم، با سلام و تحنیت؛ باتوجه به فرمایش حضرت علی (ع) که فرموده اند شما مسوول هستید حتی در مقابل ساختمان ها و بهایم، بنابراین کشتن هر موجود زنده ای به هر بهانه ای مسوولیت آور است؛ در نتیجه اگر حیوانی موذی نباشد و یا با تشخیص کارشناسان امین، موجب مریضی نباشد، کشتن آن جایز نیست. اما اگر در موردی موجب بیماری تشخیص داده شدند، باید حتی الامکان از راه هایی که منجر به کشتن حیوانات نباشد، وارد شد و تلاش کرد که آزار کمتری به آنها رسانده شود. ولی اگر ضرورت اقتضا کند که حیوانی کشته شود، دلیی بر حرمت این عمل نداریم.
نوری همدانی : تلف نمودن حیوان غیر موذی جائز نیست
موسوی اردبیلی: در این گونه موارد، مناسب است، کارشناسان از ارگان ها و نهادهای مختلف موضوع را بررسی نمایند و هرگونه که مصلحت کشور و جامعه و محیط زیست است عمل شود، نه این که هر نهادی به طور مستقل اقدام نماید.
مکارم شیرازی: بسمه تعالی، تنها در صورتی این کار جایز است که واقعا احساس خطر از ناحیه آنها شود و راه دیگری جز این نباشد.
در سایت ایشان آمده
در صورت ایجاد مزاحمت، مانعى ندارد.[7]
میخواستم بدانم حکم کشتن یک حیوان از روی عمد چیست؟ (حیوان حلال گوشتی که آزاری هم ندارد) و چگونه باید جبران کرد؟
چنانچه مالکی دارد باید قیمت آنرا به مالکش بدهد و اگر مالک خاص ندارد نباید بی جهت حیوان را کشت.
و در جواب سوال دیگری دارد : کشتن و آزار حیوانات غیر موذى اشکال دارد، و حمایت از آنان خوب است.
صانعی: باسمه تعالی، کشتن گربه هر چند ضرر برساند، بنا بر احتیاط واجب، جایز نیست و حرام است، بلکه باید آن را بترسانند و یا به نحوی دور نمایند و اذیت کردن و شکنجه نمودن و تعذیب حیوانات، مطلقا حرام است – و در روایت آمده زنی به جهنم می رود چون گربه ای را زندانی نموده و او را با تشنگی و گرسنگی اذیت کره تا مرده است – ، کما این که کشتن حیوانات غیر موذی هم قطعا مستحب و مطلوب نیست، اما از حیث منع ظاهرا منع کراهتی دارد و به هر حال کشتن حیوانات غیر موذی، فی حد نفسه نامطلوب است.
حسینی شیرازی: بسمه تعالی، سلام علیکم، اگر احتمال ضرر رساندن به شهروندان و یا سبب سرایت بیماری های مسری به انسان عقلائی باشد اقدام مذکور اشکال ندارد ولی نباید به مثل سوزاندن و مانند آن باشد، والله العالم.
غروی علیاری: بسمه تعالی، شانه العزیز، در عام صور مورد سوال در صورتیکه حیوانات مورد ایجاد امراض برای انسانها نباشند اذیت به انسانها نرسانند بهر نحوی کشتن آنها جایز نیست.[8]
روایات مربوطه
شیخ طوسی روایتی را از پیامبرنقل میکند
و روي عن النبي عليه السلام انه: و روي عن النبي عليه السلام انه: نهى عن ذبح الحيوان لغير مأكله[9]، و نهى عن قتل الحيوان صبراً[10]. (طوسی)[11]
ظاهرا این الفاظ در متون اولیه نیست و شاید از روایت زیر استفاده شده است
٩٥٠٤ - [12]أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمَةَ الْقُضَاعِيُّ فِي اَلشِّهَابِ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنَّهُ قَالَ: مَنْ قَتَلَ عُصْفُوراً عَبَثاً جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَهُ صُرَاخٌ حَوْلَ الْعَرْشِ يَقُولُ رَبِّ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي مِنْ غَيْرِ مَنْفَعَةٍ. (نوری)[13]
و عنه صلّى اللّه عليه و آله أيضا: «اطلعت ليلة أسرى بي على النار فرأيت امرأة تعذب فسألت عنها فقيل: إنها ربطت هرة و لم تطعمها و لم تسقها و لم تدعها تأكل من حشاش الأرض حتى ماتت فعذابها بذلك، (موسوی سبزواری)[14]
- ماروي عن النبي صلى الله عليه و آله و سلم: أ نّه «نهىٰ عن قتل كلّ ذي روح إلّاأن يؤذي»[15]. (انصاری)[16]
رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : ما مِن دابَّةٍ ـ طائرٍ و لا غَيرِهِ ـ يُقتَلُ بغَيرِ الحقِّ إلاّ ستُخاصِمُهُ يَومَ القِيامَةِ [17]
و قال: «و لعن اللّٰه من اتّخذ شيئاً فيه الروح غرضاً.[18]
این روایات که معمولا سند خوبی ندارند دلالت بر حرمت کشتن حیوانات ندارند و نهایت مفید حکم اخلاقی و کراهت می باشد همانطور که محقق کرکی بیان کرده اند .
بلی ممکن است کشتن حیوانات به حکم ثانوی به عللی جائز نباشد
محقق خویی : و لا يبعد أن يكون السبب أنّ قتل الحيوان غير المؤذي جزافاً و بلا سبب سدّ لباب الانتفاع به للآخرين في مجال القوت أو الاتجار، ففيه نوع من التبذير و التضييع، فلا يقاس بسائر أنواع اللهو.[19]
یا در مثال بالا اگر کشتن تمام حیوانات یک شهر و امحاء آنها باشد که معلوم است شارع به این امر راضی نیست .
بلی ممکن است از حرمت صید لهوی که در فایل http://ataei110.blogfa.com/post/89
بیان شد استفاده شود که کشتن حیوانات صرفا برای لذت بردن و بدون هیچ غرض عقلایی جائز نیست .
محمد عطایی 17/4/03
نتایج
الف ) کشتن حیوانات اگر غرض عقلایی داشته باشد مانعی ندارد .
ب ) کشتن حیوانات بدون غرض عقلایی صرفا برای لذت بردن جائز نیست .
[1] . قواعد الأحكام في معرفة الحلال و الحرام، ج1، ص: 495
[2] . جامع المقاصد في شرح القواعد؛ ج3، ص: 412
[3] . صراط النجاة (المحشى للخوئي)؛ ج2، ص: 419
[4] . صراط النجاة (للتبريزي)، ج8، ص: 156
[5] . صراط النجاة (للتبريزي)؛ ج9، ص: 151
[6] . المسائل المستحدثة (للفياض)؛ ص: 210
[7] . https://www.makarem.ir/ahkam/fa/category/index/46498/%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA?page=-240&sortby=2&sort=0&view=1
[8] . https://www.mehrnews.com/news/2536371/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9-%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA
[9] لم أقف على نص حديث النهي في المصادر المتوفرة، لكن يستفاد ذلك من حديث «من قتل عصفوراً فما فوقها بغير حَقها سأله الله تعالى عن قتلها.» انظر سنن الدارمي ٨٤:٢ و كنز العمال ٣٧:١٥ حديث ٣٩٩٦٩.
[10] كنز العمال ٣٩:١٥ حديث ٣٩٩٨٣ و فيه: «نهى ان يُقتل شيء من الدواب صبراً»، و في معجم الطبراني الكبير ٤٦:١٢ حديث ١٢٤٣٠ و عمدة القاري ٢٨٩:١٤ و مسند أحمد بن حنبل ٣: ٣١٨ و ٣٢١ و ٣٢٩ نحوه.
[11] طوسی محمد بن حسن. الخلاف. ج 5، جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامي، 1407، ص 519.
[12] كتاب الشهاب ص ٢٢١ ح ٣٩٥، و عنه في البحار ج ٦٤ ص ٢٧٠ ح ٣٤.
[13] نوری حسین بن محمدتقی. مستدرك الوسائل. ج 8، مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث، 1408، ص 303.
[14] موسوی سبزواری عبدالاعلی. مهذب الأحکام في بیان الحلال و الحرام. ج 25، السید عبد الاعلی السبزواری، 1413، ص 331.
[15] كنز العمّال ٣٩:١٥، الرقم ٣٩٩٨١.
[16] انصاری محمد علی (خلیفه شوشتری). الموسوعة الفقهیة المیسرة. ج 9، مجمع الفکر الإسلامي، 1415، ص 325.
[17] . https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/20004702
[18] . فقه الحدود و التعزيرات؛ ج3، ص: 614
[19] . موسوعة الإمام الخوئي؛ ج20، ص: 112
اینجانب محمد عطایی مسئول پاسخگویی مسائل شرعی بوده و به همین مناسبت برخی مسائل شرعی را بررسی نموده و نتیجه آن را در اینجا منعکس میکنم