بسم الله الرحمن الرحیم
حسینیه ای که صحن آن دستشویی است و وقف بودن صحن معلوم نیست آیا تبدیل آن به مغازه ها برای اداره حسینیه جایز است ؟
جواب : اگر قرینه بر عدم وقف باشد مانعی ندارد .
حياطى كه مال مسجد است ولى وقف نشده، با اجازۀ متولى خاص، عالمى را دفن نمودهاند، اين عمل چه حكمى دارد؟
اقای تبریزی : باسمه تعالى؛ صيغۀ لفظى براى تحقق وقف لازم نيست، و وقف به طور معاطات نيز نافذ است؛ و همين كه حياط مسجد را براى مسجد قرار دادهاند، وقف براى مسجد است، گرچه احكام مسجد بر آن مترتب نيست، ولى دفن در حياط مسجد، با جهت وقف منافات دارد؛ [1]
اگر شك كنند كه حياط وقف شده است به عنوان مسجد يا نه، حكم مسجد را ندارد، ولى ايجاد تأسيسات در حياط مسجد در صورتى كه مضرّ به رفت و آمد نمازگزاران و شئون ديگرشان باشد جايز نيست، و اللّه العالم.[2]
آقای بهجت : 1693. مسجدى در كنار خيابان واقع شده و درآمد اوقافى هم ندارد و مردم محل براى هزينههاى آن دچار مضيقه شدهاند. با توجه به اينكه حياط مسجد فضاى كافى براى احداث چند باب مغازه را دارد و از نظر فضا هم مشكلى ايجاد نمىشود و صيغه وقف هم بر مسجد جارى نشده است، آيا ساخت مغازهها را اجازه مىدهيد تا درآمد آن صرف هزينههاى مسجد گردد؟
ج. جايز نيست.[3]
توضیح المسائل محشی : واجب است ساختمان مغازه خراب شود و زمين آن به همان صورت اوّل به حياط مسجد اضافه شود.[4]
آنچه مسلم است حیاط مسجد و حسینیه احکام مسجد وحسینیه را ندارد اما آزاد هم نیست که هر کاری درآن انجام شود چون با توجه به اینکه وقفیت صیغه خاصی لازم ندارد همینکه به عنوان حیاط مورد استفاده قرار گرفته است وقف به عنوان حیاط محقق می شود و هرنوع تصرف در آن که مغایر استفاده حیاطی باشد مغایر وقف است و جائز نیست و ساختن ساختمان به هر عنوان مغایر این نحو استفاده است و جائز نیست واگر انجام شده است باید به صورت اول بر گردانده شود .
لذا به نظر می رسد جواب اولیه کافی نیست بلکه باید بنویسند اگر دلیل بر وقف نبودن حیاط باشد چون همین که به عنوان حیاط مورد استفاده قرار میگرفته است وقف به عنوان حیاط محقق شدها ست و لو زیر آن سرویس بهداشتی باشد .
محمد عطایی 17/3/00
نتایج
ساختن مغازه در حیاط حسینیه و مسجد جائز نیست مگر مطمئن شویم که وقف نیست .
[1] . استفتاءات جديد (تبريزى)؛ ج1، ص: 320
[2] . استفتاءات جديد (تبريزى)؛ ج2، ص: 444
[3] . استفتاءات (بهجت)؛ ج2، ص: 68
[4] . توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)؛ ج2، ص: 654
اینجانب محمد عطایی مسئول پاسخگویی مسائل شرعی بوده و به همین مناسبت برخی مسائل شرعی را بررسی نموده و نتیجه آن را در اینجا منعکس میکنم