بررسی مسائل شرعی

بسم الله الرحمن الرحیم

راننده ای که ماشین دوست خود را گرفته است و تصادف نموده است مدعی است ماشین عیب داشته است و به او اطلاع نداده است و اگر او میدانست تصادف نمی کرد حکم خسارات وارده چیست؟

ظاهرا کسی که خودش بااختیار خود ماشین را در اختیار فردی قرار میدهد که رانندگی کند اگر در حین رانندگی حادثه ای رخ دهد که راننده مقصر نباشد  راننده ضامن نیست  و در بحث عاریه _ پست 1019 _ هم مطرح شد .

لذا در فرض سوال چه اتومبیل  قبلا معیوب بوده است و چه سالم  رانده ضامن خسارت وارد نیست  مگر اینکه عرفا مقصر باشد  که ضامن است .

علامه حلی : و المستأجر أمين لا يضمن إلّا بالتفريط، أو التعدي، أو تسليم العين بغير إذن، لا بالتضمين.[1]

آقای فاضل : ربما يقال باختصاصه باليد المعنونة بعنوان العادية، أو باليد غير المأذونة من قبل المالك، أو من قبل اللّه، و معلوم ان يد الأمين سواء كانت الأمانة مالكية كالعين المستأجرة عند المستأجر و المرهونة عند المرتهن و العارية عند المستعير، أو كانت شرعية كاللقطة عند الملتقط أيام التعريف، أو المال المجهول المالك، أو أموال الغيّب و القصر عند الحاكم، أو المأذون من قبله، و مثل ذلك، ليست بيد عادية و لا غير مأذونة؛ لان الفرض ثبوت الامانة و الاذن امّا من طرف المالك و أمّا من اللّه تبارك و تعالى.[2]

منتهی در فرض  سوال ممکن است فرع دیگری مطرح شود  به این صورت که اگر اتومبیل معیوب بوده است راننده مقصر محسوب نشود اما اگر اتومبیل معیوب نبوده است , راننده مقصر است .

در این حالت اصل بنا بر سلامت ماشین است  لذا راننده باید بینه اقامه کند که ماشین معیوب بوده است ( اگر کارشناسان مورد اعتماد شهادت بر عیب ماشین دادند طبق شهادت آنها عمل می شود  )  و اگر راننده نتواند بینه اقامه کند مالک ماشین باید قسم بخورد که ماشین را سالم تحویل راننده داده است .

 (مسألة 1345): القول قول منكر العيب مع اليمين‌ و عدم البينة.[3]

محمد عطایی  25/1/00

الف ) کسی که اتومبیل دیگری را با اجازه میگیرد  اگر تصادف کند در صورتی که مقصر نباشد ضامن نیست

ب ) در صورتی که ادعا شود ماشین معیوب است  و در فرض عیب ماشین راننده ضامن نباشد  باید بینه اقامه کند .

ج ) اگر راننده بینه نداشت  مالک ماشین باید قسم  بخورد که ماشین سالم بوده است .

[1] . إرشاد الأذهان إلى أحكام الإيمان؛ ج‌1، ص: 425

[2] . القواعد الفقهية (للفاضل)؛ ص: 28

[3] . كتاب المكاسب (المحشى)، ج-17، ص: 58‌  و منهاج الصالحين (المحشى للحكيم)؛ ج‌2، ص: 293 و منهاج الصالحين (للخوئي)، ج‌2، ص: 279‌ و  منهاج الصالحين (للتبريزي)؛ ج‌2، ص: 351 و منهاج الصالحين (للوحيد)؛ ج‌3، ص: 316  و مهذب الأحكام (للسبزواري)، ج‌17، ص: 209‌ و منهاج الصالحين (للروحاني)، ج‌2، ص: 520‌