بررسی مسائل شرعی

بسم الله الرحمن الرحیم

 احکام بوسیدن

به طور کلی لمس جنس مخالف مطلقا حرام است و بوسیدن نیز حرام است که مصداق لمس است .

 (مسألة 40): لا يجوز مصافحة الأجنبيّة نعم لا بأس بها من وراء الثوب  كما لا بأس بلمس المحارم.[1]

روایات مورد استناد

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى[2] عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ[3] قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُصَافَحَةِ الرَّجُلِ الْمَرْأَةَ قَالَ لَا يَحِلُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يُصَافِحَ الْمَرْأَةَ إِلَّا امْرَأَةً يَحْرُمُ عَلَيْهِ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا أُخْتٌ أَوْ بِنْتٌ أَوْ عَمَّةٌ أَوْ خَالَةٌ أَوِ ابْنَةُ أُخْتٍ أَوْ نَحْوُهَا فَأَمَّا الْمَرْأَةُ الَّتِي يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا فَلَا يُصَافِحْهَا إِلَّا مِنْ وَرَاءِ الثَّوْبِ وَ لَا يَغْمِزْ كَفَّهَا.[4]

از لحاظ سند مجلسی دارد " موثق. و عمل به الأصحاب" .[5] و برخی معتبر گفته اند [6] و برخی ضعیف دانسته اند [7]  و ظاهرا مشکل از عثمان و سماعه است که هر دو واقفی می باشند .

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَزَّازِ  [8]عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع هَلْ يُصَافِحُ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ لَيْسَتْ بِذِي مَحْرَمٍ فَقَالَ لَا إِلَّا مِنْ وَرَاءِ الثَّوْبِ.[9]

مجلسی روایت را حسن [10] دانسته است و برخی معتبر [11] و محقق خویی و برخی صحيحة  [12] وبرخی هم روایت را ضعیف دانسته اند [13]

 و ظاهرا مشکل از ابی بصیر است که معلوم نیست  چه کسی است  و کسانی گفته اند " ظاهراً ابى بصير هم همان ابى بصير ثقه است " [14] که بنا بر این روایت صحیحه و یا حسنه می باشد .

محقق خویی : ثم إنّ الظاهر عدم اختصاص الحكم بالمصافحة، بل يحرم مطلق ملامسة المرأة الأجنبية، و ذلك لعدم وجود خصوصية في المصافحة، و إنما ذكرت في النصوص من جهة كونها هي الفرد الظاهر و محل الابتلاء في الخارج. [15]

اما اگر زن محرم باشد مانعی ندارد للإجماع و السيرة القطعية [16]

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ مِسْكِينٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي سَعِيدَةُ وَ مِنَّةُ أُخْتَا مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ بَيَّاعِ السَّابِرِيِّ قَالَتَا دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْنَا تَعُودُ الْمَرْأَةُ أَخَاهَا قَالَ نَعَمْ قُلْنَا تُصَافِحُهُ قَالَ مِنْ وَرَاءِ الثَّوْبِ قَالَتْ إِحْدَاهُمَا إِنَّ أُخْتِي هَذِهِ تَعُودُ إِخْوَتَهَا قَالَ إِذَا عُدْتِ إِخْوَتَكِ فَلَا تَلْبَسِي الْمُصَبَّغَةَ.[17]

 روایت هم مجهول است [18]  و المحمول على مطلق الرجحان إجماعا . [19]

یکی از موارد استثناء حرمت نظر و لمس

و منها: غير المميّز من الصبيّ و الصبيّة فإنّه يجوز النظر إليهما بل اللمس و لا يجب التستّر منهما، بل الظاهر جواز النظر إليهما قبل البلوغ إذا لم يبلغا مبلغاً يترتّب على النظر منهما أو إليهما ثوران الشهوة.[20]

آقای سبزواری : أما الأول فللإجماع بل الضرورة الفقهية و السيرة القطعية و إطلاق قوله تعالى أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلىٰ عَوْرٰاتِ النِّسٰاءِ و أما اللمس فيمكن أن يستفاد من حكم التغسيل.[21]

(مسألة 36): لا بأس بتقبيل الرجل الصبيّة الّتي ليست له بمحرم و وضعها في حجره قبل أن يأتي عليها ستّ سنين إذا لم يكن عن شهوة.[22]

25499- 1- «5» مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَحْيَى الْكَاهِلِيِّ عَنْ أَبِي أَحْمَدَ الْكَاهِلِيِّ وَ أَظُنُّنِي قَدْ حَضَرْتُهُ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ جَارِيَةٍ  لَيْسَ بَيْنِي وَ بَيْنَهَا مَحْرَمٌ- تَغْشَانِي فَأَحْمِلُهَا وَ أُقَبِّلُهَا- فَقَالَ إِذَا أَتَى عَلَيْهَا سِتُّ سِنِينَ فَلَا تَضَعْهَا عَلَى حَجْرِكَ.[23]

مجلسی روایت را مجهول[24] و برخی مضمره دانسته ولی حکیم روایت را صحیح شمرده [25]

آقای زنجانی : سند روايت فقيه صحيح است، زيرا طريق صدوق در مشيخه به عبد الله بن يحيى كاهلى چنين است: «ما كان فيه عن الكاهلى فقد رويته عن أبى رضى الله عنه، عن سعد بن عبد الله عن احمد بن محمد بن عيسى عن احمد بن محمد بن أبى نصر البزنطى عن عبد الله بن يحيى الكاهلى «1»». در اين سند هيچ اشكالى نيست.

ولى در نقل كافى، «أبى احمد كاهلى» واقع شده كه روشن نيست مراد چه كسى است، بنابراين، روايت از جهت سند قابل اعتماد نيست.[26]

در دامن نهادن دختر بچۀ نامحرمِ شش‌ساله جايز نيست ولى بوسيدن وى اگر از روى شهوت نباشد، مانعى ندارد.[27]

2- حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَحْيَى عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ إِذَا بَلَغَتِ الْجَارِيَةُ الْحُرَّةُ سِتَّ سِنِينَ فَلَا يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تُقَبِّلَهَا.[28]

سند روایت مجهول.[29] یا ضعيف.[30] شمرده شده  و مشکل از عبد الرحمن بن يحيى يا بحر، در هيچ سند ديگرى نيامده و اعتبار وى ثابت نيست[31]

لذا بنا بر این دو روایت  نظر مشهور این است " و كذا الأحوط عدم تقبيلها و عدم وضعها في حجره إذا بلغت ستّ سنين.[32]

اما آقای سیستانی و برخی که روایات را صحیح نمی داند طبق قاعده کلی و اصل برائت گفته اند " كما ان الأحوط الاولىٰ عدم تقبيلها و عدم وضعها في الحجر إذا بلغت ست سنين.[33]

بنا بر این در مورد غیر هم جنس بوسیدن جائز نیست  فقط در مورد محارم و کودک کمتر از شش سال مانعی ندارد آن هم مشروط به اینکه مفسده ای بر آن مترتب نباشد و معلوم است که با وجود مفسده حتی دراین موارد هم جائز نیست .

 اما بوسیدن هم جنس هم اگر مفسده ای داشته باشد یقینا جائز نیست . و این معنی مسلم است و بحثی ندارد .

 بوسیدن دست

اما اگر مفسده ای نداشته باشد در مورد بوسیدن دست نهی وارد شده است و می توان گفت جائز نیست  یا لا اقل کراهت شدیده دارد. در فایل 208 مطرح شده است

 بوسیدن لب

 از آقای مکارم  نقل شده : بوسیدن لب در غیر همسر اشکال دارد[34] در حالی که اقای بهجت تصریح به جواز می کند [35]

شاید علت اشکال مد نظر آقای مکارم روایت زیر باشد .

6- وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ مَوْلَى آلِ سَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَيْسَ الْقُبْلَةُ عَلَى الْفَمِ إِلَّا لِلزَّوْجَةِ أَوِ الْوَلَدِ الصَّغِيرِ.[36]

منتهی سند ضعیف است [37] و طبق آن هم فتوی داده نشده است و ممکن است حمل بر کراهت نمود یا حمل بر مواردی کرد که بوسیدن مفسده دارد .

در کافی  عنوان بَابُ التَّقْبِيلِ‌  آمده و اشاره ای به استحباب نشده است اما در وسائل با عنوان «7» 133 بَابُ اسْتِحْبَابِ تَقْبِيلِ الْمُؤْمِنِ لِلْمُؤْمِنِ وَ مَوْضِعِ التَّقْبِيلِ‌ مطرح شده است .

16171- 1- «8» مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى [38] عَنِ الْعَمْرَكِيِّ بْنِ عَلِيٍّ [39]عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ ع قَالَ: مَنْ قَبَّلَ‌لِلرَّحِمِ ذَا قَرَابَةٍ فَلَيْسَ عَلَيْهِ شَيْ‌ءٌ- وَ قُبْلَةُ الْأَخِ عَلَى الْخَدِّ وَ قُبْلَةُ الْإِمَامِ بَيْنَ عَيْنَيْهِ.

 سند ظاهرا صحیح است [40]ولی از لحاظ دلالت اصل جواز را اثبات می کند و مفید استحباب نیست و همینطور محل بوسه را در برادر صورت و در امام پیشانی را بیان می کند که شاید در تبیین روایات بعدی است که بوسیدن دست را نفی می کند .

16176- 6- «5» وَ عَنْ أَبِي عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْكُوفِيِّ عَنْ عُبَيْسِ بْنِ هِشَامٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَحْمَدَ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ لَكُمْ لَنُوراً تُعْرَفُونَ بِهِ فِي الدُّنْيَا- حَتَّى إِنَّ‌أَحَدَكُمْ إِذَا لَقِيَ أَخَاهُ- قَبَّلَهُ فِي مَوْضِعِ النُّورِ مِنْ جَبْهَتِهِ.[41]

سند روایت ضعیف است [42] ولی مع ذلک استفاده استحباب بوسیدن مومن بعید است . و ظاهرا حق با کلینی است که اشاره به استحباب نکرده است .

 در این باب روایات دیگر هم وجود دارد که دال بر نبوسیدن دست است که قبلا بررسی شد. فایل 208

از طرف دیگر بوسیدن پدر و مادر تاکید شده است و حتی می توان گفت مستحب است . هر چند دلیل محکمی ندارد .

 همینطور بوسیدن فرزند هم تاکید شده است

محمد عطایی 22/4/97

الف ) لمس و بوسیدن نا محرم حرام است .

ب ) لمس و بوسیدن دختر بچه تا شش سالگی مانعی ندارد و بیشتر از آن به نظر مشهور جائز نیست .

ج ) بوسیدن هم جنس اگر مفسده نداشته باشد مانعی ندارد

د) برخی بوسیدن لب  را اشکال کرده اند که کلیت ندارد.