بررسی مسائل شرعی

بسم الله الرحمن الرحیم

کفاره روزه مریض قبل از رمضان آینده  

مسلم می گیریم که اگر روزه برای بیمار ضرر داشته باشد نباید روزه بگیرد و باید قضای آن را بجا آورد .

الرابع: عدم المرض الذي يتضرّر معه الصائم [1]

و آیه شریفه أَيَّاماً مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَدلالت تام بر این مطلب دارد .

اما اگر کسی در تمام طول سال مریض باشد و نتواند قضاء روزه را بگیرد چه وظیفه ای دارد

 (مسألة 13): إذا فاته شهر رمضان أو بعضه لعذر و استمرَّ إلى رمضان آخر فإن كان العذر هو المرض سقط قضاؤه على الأصحِّ و كفّر عن كلِّ‌ يوم بمدّ و الأحوط مدّان و لا يجزي القضاء عن التكفير نعم الأحوط الجمع بينهما . [2]

و تقریبا هیچ یک از محشین در این مساله حاشیه ندارد . اما در میان قدماء افرادی مخالفت کرده اند  و نظر دیگری داشته اند.

محقق خویی : فإنّ مقتضى إطلاق الآية المباركة و كذا الروايات المتكاثرة و إن كان هو القضاء سواء استمرّ المرض إلى رمضان آخر أم لا، إلّا أنّه لا بدّ من الخروج عنها، للروايات الكثيرة الدالّة على سقوط القضاء حينئذٍ و الانتقال إلى الفداء، التي لم يستبعد صاحب الجواهر بلوغها حدّ التواتر.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا قَالَ: سَأَلْتُهُمَا عَنْ رَجُلٍ مَرِضَ فَلَمْ يَصُمْ حَتَّى أَدْرَكَهُ رَمَضَانٌ آخَرُ فَقَالا إِنْ كَانَ بَرَأَ ثُمَّ تَوَانَى قَبْلَ أَنْ يُدْرِكَهُ رَمَضَانُ الْآخَرِ صَامَ الَّذِي أَدْرَكَهُ وَ تَصَدَّقَ عَنْ كُلِّ يَوْمٍ بِمُدٍّ مِنْ طَعَامٍ عَلَى مِسْكِينٍ وَ عَلَيْهِ قَضَاؤُهُ وَ إِنْ كَانَ لَمْ يَزَلْ مَرِيضاً حَتَّى أَدْرَكَهُ رَمَضَانٌ آخَرُ صَامَ الَّذِي أَدْرَكَهُ وَ تَصَدَّقَ عَنِ الْأَوَّلِ لِكُلِّ يَوْمٍ مُدّاً عَلَى مِسْكِينٍ وَ لَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاؤُهُ.[3]

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِيعاً عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ جَمِيلٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي الرَّجُلِ يَمْرَضُ فَيُدْرِكُهُ شَهْرُ رَمَضَانَ وَ يَخْرُجُ عَنْهُ وَ هُوَ مَرِيضٌ وَ لَا يَصِحُّ حَتَّى يُدْرِكَهُ شَهْرُ رَمَضَانٍ آخَرُ قَالَ يَتَصَدَّقُ عَنِ الْأَوَّلِ وَ يَصُومُ الثَّانِيَ فَإِنْ كَانَ صَحَّ فِيمَا بَيْنَهُمَا وَ لَمْ يَصُمْ حَتَّى أَدْرَكَهُ شَهْرُ رَمَضَانٍ آخَرُ صَامَهُمَا جَمِيعاً وَ يَتَصَدَّقُ عَنِ الْأَوَّلِ.[4]

 با پذیرش اصل دو مساله سوالی که مطرح می شود این است که اگر فرد مریض در ماه رمضان افطار نمود و می داند که مرض او تا رمضان سال بعد امتداد دارد بلکه گاهی میداند که تا آخر عمر ادامه دارد . ایا میتواند با افطار در ماه رمضان کفاره آن را بدهد و اگر فوت کرد ورثه موظف باشند بنا بر مبنی لزوم اداء کفارات میت از اموال او کفاره را بدهند . یا لازم نیست بلکه جائز نیست و تا رمضان سال اینده نیامده باشد اصولا کفاره ثابت نشده است.

آقای فاضل س 17- كسانى كه به جهت عذرى مثل بيمارى يا سفر، روزه ماه رمضان را نگرفته و مى‌دانند تا رمضان سال آينده، قضاى روزه‌ها را نمى‌گيرند، آيا صحيح است كفاره و فديه آنها را بعد از ماه رمضان بدهند؟

ج- خير، در فرض سؤال فعلًا مكلف به كفاره نيستند، بلكه تكليف شرعى‌ آنها اين است كه تا رمضان سال بعد روزه‌ها را قضا كنند و اگر تا آن موقع قضا نكردند و تأخير انداختند، مكلف به پرداخت كفاره تأخير مى‌شوند، لذا اگر قبل از آن پرداخت كنند حساب نمى‌شود و بايد مجدداً بدهند.[5]

آقای سبحانی [6] در جواب نوشته  شرط پرداخت کفاره استمرار عذر است نه علم به استمرار لذا قبل از رمضان سال آینده نمی تواند بپردازد.

آقای روحانی نوشته پرداخت کفاره بر کسی که تا رمضان سال بعد زنده نباشد واجب نیست و ظاهرا باید این معنی را قبول نکند.

و نوری همدانی نیز جائز نمی داند .

اما آقایان شیرازی و مکارم دارند که کفایت می کند.[7]

و ظاهرا حق با اقایان روحانی و سبحانی است و تا قبل از رمضان اینده  کفاره واجب نشده است و اداء آن معنی ندارد بلی مثل زکات  مال و یا زکات فطره پرداخت به فقیر به عنوان قرض و بعد از رسیدن رمضان بعد آن را کفاره حساب کردن مانعی ندارد.

محمد عطایی 6/11/95

نتایج

پرداخت کفاره افطار روزه به علت مریضی قبل از رسیدن ماه رمضان آینده اختلافی است و ظاهرا واجب نشده است