بررسی مسائل شرعی

بسم الله الرحمن الرحیم

 صروره چه کسی است ؟

ظاهرا دو تعریف عمده از صروره شده است

الف } کسی که بار اول است به حج مشرف می شود ( فرقی نمی کند حج برای خودش باشد یا نائب باشد یا حجه الاسلام خودش باشد یا حج مستحبی برای خودش باشد ) .

ب ) کسی که حجه الاسلام خود را انجام می دهد و فرقی نمی کند قبلا حج مستحبی یا نیابی انجام داده باشد یا خیر.

در تحریر دارد : الصرورة، أي الذي كان أول حجه، فإن عليه الحلق على الأحوط.

آقای فاضل با ضعیف شمردن روایت دوم می نویسند : فالظاهر حينئذ أن الصرورة مطلق من لم يحج، كما سيأتي التعبير عنه بذلك في الروايات.^[1] 

محقق خویی می نویسند : فإنما يجب على الصرورة، أي في أوّل حج أتى به سواء كان حج الإسلام أم لا، و لا يجب في الحج الثاني و إن كان حج الإسلام، فكون الحج حج الإسلام غير دخيل في الحلق و التقصير.^[2]

شهید ثانی می نویسند : الصرورة بفتح الصاد الذي لم يحجّ[3]

مرحوم شاهرودی می نویسند : مقتضى إطلاق بعض الاخبار هو ارادة مطلق الحج و لو غير حجة الإسلام- كما ان معنى الصرورة من لم يحج أصلا- لكن يقيد بخبر ابي بصير عن ابي عبد اللّه عليه السّلام قال: على الصّرورة أن يحلق رأسه و لا يقصّر انما التّقصير لمن قد حج حجة الإسلام و مقتضاه- كما ترى- ان المراد من الصرورة هو من لم يحج حجة الإسلام فيما ان حجة الإسلام تكون اخصا من مطلق الحجّ، فيقيّد إطلاق غيره مما دل على ان المراد من لم يحجّ مطلقا.[4]

 در بررسی روایات باب در روایت اول آمده : إِنْ كَانَ قَدْ حَجَّ که مطلق است و شامل هر نوع حجی چه حجه الاسلام و چه حج دیگر می شود.و همینطور در روایت سوم آمده: لَمْ يَحُجَّ قَبْلَهَا که مطلق است و در  روایت چهارم هم دارد : قَدْ حَجَّ قَبْلَهَا.و در روایت هفتم آمده : دُونَ مَنْ قَدْ حَجَّ  که این هم مطلق است .ولی  فقط در روایت دوم آمده إِنَّمَا التَّقْصِيرُ لِمَنْ قَدْ حَجَّ حَجَّةَ الْإِسْلَامِ‌ که معلوم می شود صروره کسی است که حجه الاسلام انجام می دهد. و در روایت پنجم و ششم هم صروره معنی نشده است.

شاید بتوان وجه جمع دو دسته روایات را در این معنی یافت که در آن زمان بلکه الان در اکثر موارد افراد و مومنین در سفر اول حجه الاسلام خود را انجام می دهند لذا  در همه روایات که حج اول ذکر شده است مراد  همان حجه الاسلام است و ملاک اصلی حجه الاسلام است نه حج اول و لو حجه الاسلام فرد نباشد . لذا اگر کسی برای بار اول مشرف شود اما حج استحبابی یا نیابتی انجام دهد حلق بر او واجب نیست . بلکه در سفرهای بعدی که حج خود را انجام می دهد باید حلق کند. البته ممکن است کسی مثل مشهور برعکس استنباط کند که مراد از موردی که حجه الاسلام را نوشته است همان حج اول است و لو حجه الاسلام نباشد. و علی ای حال جای اطلاق و تقیید به نحوی که اقای شاهرودی مطرح نموده اند نیست.

محمد عطایی   12/6/93

الف ) مراد از صروره کسی است که حج واجب خود را انجام می دهد.